Czy szkoła, którą znasz, to jedyny sposób, żeby się uczyć?

Stara edukacja

Skąd się wzięła szkoła, jaką znasz?

Wyobraź sobie wioskę sprzed trzystu lat. Dwunastoletni chłopak od świtu stoi obok rybaka. Patrzy, jak tamten czyta wiatr, wiąże węzły i naprawia sieć. Nikt nie robi mu sprawdzianu. Po kilku latach po prostu umie łowić, bo uczył się od kogoś, kto robił to przez całe życie.

Tak przez wieki wyglądała nauka umiejętności. Czeladnik terminował u mistrza: kowala, złotnika, cieśli. W Anglii od 1563 roku prawo (Statute of Artificers) wymagało aż siedmiu lat terminowania, zanim ktoś mógł samodzielnie wykonywać rzemiosło. Człowiek z reguły miał jeden zawód przez całe życie, a wiedza przechodziła z rąk do rąk, przy pracy, w konkretnym kontekście.

Potem przyszło państwo. W 1763 roku król Prus Fryderyk II wydał Generallandschulreglement, czyli ogólny regulamin szkół wiejskich. Dzieci miały chodzić do szkoły od piątego roku życia do 13-14 lat. W programie: katechizm, czytanie, pisanie, rachunki. Rodzicom, którzy zatrzymywali dzieci w domu, groziła grzywna.

Kolejne reformy, łącznie z reformą Wilhelma von Humboldta z 1809 roku, dodały państwowo kształconych nauczycieli, jednolity program i egzaminy. W 1843 roku Prusy odwiedził amerykański reformator Horace Mann i zachwycony wrócił do Massachusetts. Tak ten model rozszedł się po świecie: klasy według wieku, lekcje według dzwonka, ten sam materiał w tym samym tempie dla wszystkich.

Czy pruska szkoła miała tylko wychowywać posłusznych żołnierzy i robotników? Historycy się o to spierają. Motywy były mieszane: kontrola społeczna, budowanie państwa, ale też powszechna umiejętność czytania, która wtedy była rewolucją. Jedno jest pewne. Ten system powstał, żeby szybko przekazać podstawy milionom dzieci w świecie, w którym większość z nich miała przez całe życie robić jedno.

Przyzwyczailiśmy się do niego tak bardzo, że wydaje się normą. A to tylko jedno z rozwiązań, dobre do konkretnego celu.

Twój świat wygląda inaczej. Zmieniasz pracę kilka razy w życiu. Uczysz się nowych narzędzi co parę lat. Informacji jest więcej, niż ktokolwiek zdoła przeczytać. Szkoła, która miała przygotować do jednej ścieżki, nie przygotowuje Cię do uczenia się przez całe życie. Dlatego potrzebujemy nowych sposobów uczenia się, zapamiętywania i rozwoju.